Η Αρχαιολογική συλλογή

Το Γαλαξείδι, τόπος προικισμένος, θαλασσινός, ήταν αναμενόμενο να κατοικηθεί από τις πρωιμότερες περιόδους της ιστορίας. Η αρχαιολογική συλλογή του ναυτικού & ιστορικού Μουσείου Γαλαξειδίου παρουσιάζει σε μια αίθουσα την ιστορία του, από την 3η χιλιετία π.Χ. μέχρι τους πρώιμους βυζαντινούς χρόνους.

Το πρώτο τμήμα περιλαμβάνει την ιστορική τοπογραφία με χάρτη όπου σημειώνονται οι αρχαίες θέσεις. Ήδη από την πρωτοελλαδική επισημαίνονται ίχνη οικισμών στο νησάκι της Αψηφιάς, στον όρμο Ανεμοκάμπι, στη θέση Πελεκάρη ή Δεξαμενή και ακόμη πιο ψηλά πάνω από το μοναστήρι της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος, όπου έχει επισημανθεί οχυρωμένη θέση.

Η Μυκηναϊκή περίοδος (1600- 1100 π.Χ.) εκπροσωπείται με ελάχιστα δείγματα, ενώ η ιστορική περίοδος από τα υστερογεωμετρικά έως τα κλασσικά χρόνια (τέλος 8ου – 4ος π.Χ.) παρουσιάζει σημαντικά ευρήματα από τη θέση Άγιος Βλάσης, στην ευρύτερη περιοχή των λόφων Δυτικά της σημερινής πόλης. Εδώ θα πρέπει να ήταν η αρχαϊκή και κλασική πόλη Χάλειον, το οποίο ταυτίζει η έρευνα με το Γαλαξείδι. Από αυτήν την περιοχή προέρχονται δυο σημαντικότατες ενεπίγραφες πλάκες από χαλκό, σήμερα στο Βρετανικό Μουσείο, όπου αναφέρεται η συμμετοχή τω Χαλιέων σε αποικισμό της κάτω Ιταλίας, και σε συμφωνία μεταξύ των πόλεων του Χαλείου και Οιάνθειας. Περί το 300 π.Χ. το Χάλειον μεταφέρεται στη θέση του σημερινού Γαλαξειδιού και η πόλη τειχίζεται. Τμήματα της οχύρωσης είναι ορατά κοντά στην ακτογραμμή ανάμεσα στα δύο λιμάνια (το κεντρικό και ο Χηρόλακας).

Τα ευρήματα της αρχαιολογικής συλλογής προέρχονται κυρίως από παραδόσεις των Γαλαξειδιωτών και λιγότερο από ανασκαφές και παρουσιάζονται σε ενότητες ανάλογα με τη χρήση τους:

Η αρχαιολογική συλλογή αν και μικρή, διαπερνά όλη την ιστορία της αρχαιότητας και προετοιμάζει τον επισκέπτη για την μεγάλη ακμή της ναυτικής πόλης, που παρουσιάζεται στις αίθουσες του ναυτικού και ιστορικού Μουσείου της. Η θάλασσα άλλωστε είναι το στοιχείο που διαμόρφωσε και διαμορφώνει την ιστορική μοίρα του Γαλαξείδίου.