Θέλω να μάθω για...

Tο αρχαίο Χάλειο

Στη θέση του σημερινού Γαλαξειδίου υπήρξε η αρχαία πόλης Χάλειο.

Οι πρώτες αναφορές για το Χάλειο, ως μια σημαντική πόλη της Δυτικής Λοκρίδος, δίνονται τον 5ο αι. π.Χ. από τον Εκαταίο και το Θουκυδίδη.

Το ισχυρότατο 8μ. τείχος του ανέδειξε το Χάλειο στο ασφαλέστερο λιμάνι του Κορινθιακού που ήλεγχε τόσο θαλάσσια όσο και οδικά την ευρύτερη περιοχή.

Δημόσιο βίο

Δύο (2) επιγραφές του 5ου αι. από την περιοχή Άγιο Βλάση βρίσκονται σήμερα στο βρετανικό Μουσείο. Η πρώτη αναφέρεται στη συμμετοχή των Χαλιέων στο λοκρικό αποικισμό της Κάτω Ιταλίας και η δεύτερη αφορά συμφωνία Χάλειου και Οιάνθειας. Οι επιγραφές (που έχουν βρεθεί) φανερώνουν την υψηλή ενασχόληση των Χαλιέων με νόμιμες ή παράνομες ναυτικές δραστηριότητες (εμπόριο ή πειρατεία). Από επιγραφές στους Δελφούς φαίνεται ότι οι Χαλιείς είχαν οργανωμένο δημόσιος βίο με Εκκλησία του δήμου, ημερολόγιο και θρησκευτικές γιορτές.

Ιδιωτικό βίο

Ζωή:
Η ζωή τους ήταν απλή. Οι άντρες ασχολούνταν με τη γεωργία, την κτηνοτροφία αλλά και με την αλιεία, το εμπόριο και τη ναυτιλία ενώ οι γυναίκες με τα οικιακά.

Διατροφή:
Η διατροφή τους ήταν λιτή. Αποτελούταν από γαλακτοκομικά, δημητριακά, λαχανικά, φρούτα, ξηρούς καρπούς, όσπρια και ψάρια ενώ το κρέας ήταν σπάνιο. Δεν έλειπε το κρασί. Για τη μαγειρική χρησιμοποιούσαν πήλινες χύτρες και για το κρασί αμφορείς, κανθάρους και αργότερα γυάλινα αγγεία.

Καλλωπισμός:
Οι γυναίκες φορούσαν χάλκινα, ασημένια ή χρυσά κοσμήματα (που χρησιμοποιούνταν) είτε ως φυλακτά είτε ως σφηκωτήρες μαλλιών (κοκαλάκια). Χρησιμοποιούσαν αρωματικά λάδια και αλοιφές καθώς και ψιμύθια (πούδρες, κραγιόν, μάσκαρες) . Φυσικά δεν έλειπαν οι καθρέφτες.

Ενδυμασία:
Ο ρουχισμός μάλλινος ή λινός ήταν απλός και σε εξαιρετικές περιπτώσεις επίσημος. Οι ζώνες, οι παραμάνες (πόρπες) και οι καρφίτσες (περόνες) ήταν απαραίτητες για να συγκρατούν τα ριχτά τους ενδύματα.

Λατρεία

Τιμητική θέση στη λατρεία τους είχε ο Θεός Απόλλωνας καθώς σε αυτόν ανήκε το μεγάλο ιερό των Χαλιέων, του οποίου η τοποθεσία δεν έχει ακόμα διασταυρωθεί. Λατρευόταν επίσης κάποια θηλυκή θεότητα της βλάστησης ή της ευγονίας [στην οποία είχαν αφιερωθεί πολλά γυναικεία ειδώλια, πήλινα πλακίδια και προτομές που βρέθηκαν].

Χάλκινα

Είναι κυρίως αγγεία που φανερώνουν την οικονομική επιφάνεια των Χαλιέων καθώς τα χρησιμοποιούσαν ως σκεύη σε συμπόσια, ως αναθήματα στα ιερά ή ως κτερίσματα.

Εμπόριο

Το θαλάσσιο εμπόριο ήταν πολύ διαδεδομένο κυρίως λόγω της έλλειψης οδικού δικτύου. Απόδειξη της εμπορικής δραστηριότητας των Χαλιέων την προϊστορική περίοδο είναι οι μεγάλες ποσότητες λεπίδων από οψιανό (πέτρωμα της Μήλου). Στους ιστορικούς χρόνους το εμπόριο επιβεβαιώνεται τόσο από το περιεχόμενο δύο χάλκινων επιγραφών όσο και από τα εισαγόμενα πήλινα και χάλκινα αγγεία απόδειξη της σταθερής επικοινωνίας των Χαλιέων με την Πελοπόννησο, την Αττική αλλά και τη δυτική Ελλάδα. Επίσης τεκμήρια εμπορίου είναι και οι μεγάλοι άβαφοι αμφορείς για τη μεταφορά υγρών προϊόντων με σημαντικότερο έναν σφαιρικό αμφορέα της Πρωτοελλαδικής περιόδου (3η χιλιετία π.Χ.) από ναυάγιο στο Ανεμοκάμπι.

Νεκροταφεία

Έχουν ανακαλυφθεί δύο διαφορετικά (νεκροταφεία), του γεωμετρικού οικισμού στον Άγιο Αθανάσιο και των Ελληνιστικών και Ρωμαϊκών χρόνων μέσα στο σημερινό οικισμό. Στο πρώτο βρέθηκαν χάλκινα αγγεία, κοσμήματα και όπλα και στο δεύτερο πήλινα και γυάλινα αγγεία, λυχνάρια και νομίσματα. Ως νεκροταφεία στα ρωμαϊκά και παλαιοχριστιανικά χρόνια χρησιμοποιήθηκαν επίσης δύο φυσικά σπηλαιώδη ορύγματα, το ένα στο Κεντρί και το άλλο ΒΔ έξω από το Γαλαξείδι.

Νομίσματα

Πρόκειται για ευρήματα από διάφορες θέσεις του Γαλαξειδίου. Αφορούν μακρά χρονολογική περίοδο από τον 4ο π.Χ. αι – 19ο μ.Χ. αι.. Τα νομίσματα επιβεβαιώνουν την παρουσία αλλά και τη δράση των ανθρώπων μιας περιοχής καθώς και την εμπορική δραστηριότητα με άλλες περιοχές.

Tους τύπους ιστιοφόρων του Γαλαξειδίου 18ο - 19ο αιώνα

Ποικιλία ιστιοφόρων σκαφών ναυπηγήθηκε στα γαλαξειδιώτικα ναυπηγεία. Όμως την τελευταία ένδοξη εμπορική και ναυτική περίοδο ναυπηγήθηκε περισσότερο το Μπρίκι.

Μούλος ή Ερμαφρόδιτος: δικάταρτο ιστιοφόρο με 5 (πέντε) τύπους ιστίων (ράντα, φλέσι, σταύρωση, στραλιέρα, φλόκους).

Ραντοψάθι : γαλαξιδιώτικος όρος για τύπο ιστιοφόρου μεταξύ μπρατσέρας και λόβερ.

Μπρατσέρα : δικάταρτο ιστιοφόρο με ψάθες και φλόκους.

Λόβερ : δικάταρτο ή τρικάταρτο ιστιοφόρο με ράντες με φλέσι, φλόκους και στραλιέρες.

Σκούνα : δικάταρτο ιστιοφόρο με ράντα με φλέσι, σταυρώσεις, στραλιέρες και φλόκους.

Μπάρκο-Μπέτσια : τρικάταρτο ιστιοφόρο με 4 (τέσσερις) τύπους ιστίων (ράντα, φλέσι, σταύρωση, φλόκους). Ο μεγαλύτερος τύπους ιστιοφόρου που ναυπηγήθηκε στο Γαλαξείδι.

Μπρίκι : δικάταρτο ιστιοφόρο με ράντα, σταυρωτά πανιά, στραλιέρες και φλόκους.

Μπάρκο : τρικάταρτο πλοίο με 4 (τέσσερις) τύπους ιστίων (ράντο, φλέσι, στραλιέρες και φλόκους).



Tα ακρόπρωρα

Τα τοποθετούσαν στην πλώρη. Οι ναυτικοί θεωρούσαν ότι προσωποποιούσαν την ψυχή του καραβιού και έφερναν ευδαιμονία στο καράβι.

Tα όργανα και εργαλεία ναυτιλίας

Οκτάντας, εξάντας ή παλαίστρα :
Δικάτοπτρα γωνιακά όργανα για τη μέτρηση οριζόντιων και κατακόρυφων γωνιών μεταξύ ουρανίων σωμάτων ή του ύψους τους πάνω από τον ορίζοντα. Πήραν το όνομά τους από το σχηματιζόμενο εύρος των γωνιών στα κάτοπτρά τους.

Ναυτικό χρονόμετρο :
Εφεύρεση το 1761 του Άγγλου τεχνίτη ξυλουργού John Harisson. Το ναυτικό χρονόμετρο μαζί με τον οκτάντα ή τον εξάντα βοηθούσε στον προσδιορισμό της θέσης του πλοίου στη θάλασσα χωρίς συσχετισμό με την ξηρά.

Πυξίδα – Μπούσουλας :
Κινέζικη εφεύρεση του 7ου μ.Χ. αι η μαγνητική πυξίδα εξακολουθεί να είναι από τα κύρια ναυτιλιακά όργανα κάθε πλοίου. Η πυξίδα με ανεμολόγιο εφευρέθηκε τον 15ο αιώνα μ.Χ. (1483) από τον Πορτογάλο Ferrante. Η πυξίδα έκανε δυνατή τη σχεδόν ακριβή κατεύθυνση (πορεία) χωρίς συσχετισμό με τη γύρω ξηρά.

Δρομόμετρα – Παρκέτα :
Το κοινό δρομόμετρο ήταν ο πρώτος τύπος δρομομέτρου. Το μηχανικό δρομόμετρο είναι εξελιγμένος τύπος του πρώτου.

Ναυτικοί χάρτες και εργαλεία για εργασίες πάνω στο χάρτη :
Σχεδιάσματα της επιφάνειας της γης με σκοπό την αποτύπωση της πορείας και της θέσης του πλοίου σχετικά με τις γύρω ακτές και τον προορισμό του (πλοίου). Για τους ναυτικούς ήταν απαραίτητη η απεικόνιση λεπτομερειών για ακτές, βάθη, καταφανή σημεία ακτής, σε κλίμακα σχετική με το φυσικό μέγεθος. Για τις μετρήσεις πάνω στο ναυτικό χάρτη χρησιμοποιούσαν διαβήτη, τρίγωνα, μοιρογνωμόνια και διπαράλληλους κανόνες.

Βαρόμετρο, βαρογράφος :
Θερμόμετρο και βαρόμετρο ήταν όργανα για την πρόβλεψη του καιρού στα ιστιοφόρα. Το βαρόμετρο χρησιμοποιούταν για την ένδειξη της ατμοσφαιρικής πίεσης, ο βαρογράφος για την ένδειξη και καταγραφή της ατμοσφαιρικής πίεσης και το θερμόμετρο για την ένδειξη της θερμοκρασίας τους περιβάλλοντος.

Σκαντάγιο - σκαντάλιο ή βολίδα :
Όργανο συνήθως μολυβένιο για τη μέτρηση αλλά και την εξέταση του βυθού της θάλασσας.